Oczekuj hierarchii

Gdy ktoś mówi: „U nas nie ma żadnej hierarchii”, zachowaj się rozsądnie – uśmiechnij się i powiedz: „Och, to wspaniale. Czy to był pana pomysł?”, ale nie wierz w takie bajki. Rywalizacja o status i hierarchia to nieusuwalne elementy życia naczelnych. Mówimy o nich z niechęcią i lekceważeniem, ale stanowią one ważne instrumenty motywujące do sprawniejszego działania w pracy i ułatwiające zachowanie spokoju w domu.

Musisz zawsze wiedzieć, kto rządzi w danej sytuacji, i odpowiednio się zachowywać. Jeśli to ty rządzisz, pamiętaj o eksperymencie z „ciasteczkowym potworem” i uwzględnij też fakt, że władza automatycznie zniekształca perspektywę. Nie zapominaj, że w większości sytuacji niepotrzebne odwoływanie się do władzy oznacza słabość.

Jednym z szympansów alfa obserwowanych przez Fransa de Waala jest wiecznie najeżony, średniego wzrostu osobnik, nazwany Bjorn na cześć słynnego tenisisty. „To bardzo podkręcony, złośliwy samiec, który moim zdaniem osiągnął najwyższą pozycję, bo stosował brudne chwyty” – opowiada de Waal. Samce z jednej grupy na ogół w czasie wałki przestrzegają czegoś w rodzaju kodeksu honorowego, niemal reguł uczciwego pojedynku w stylu markiza Queensbury, natomiast Bjorn był wyjątkiem: „Starał się zranić przeciwnika w brzuch, mosznę lub w gardło: w miejsca, gdzie mogło to być groźne”.

Możliwe, że Bjorn przetrwa na szczycie dzięki perfidii i brutalności, ale musi stale odpierać ataki najgroźniejszego rywala, większego i bardziej rozwiniętego społecznie samca Soćko – to skrót od Sokrates. Podporządkowane szympansy uznają wyższy status danego osobnika sapnięciami i pomrukami. „Bjorn musi ciężko pracować, żeby wymusić te sapnięcia – komentuje de Waal. – Soćko dostaje je za darmo.”

Czy wolałbyś, żeby twój szef wzorował się na Bjornie, czy na Soćko?

Dziel się owocami sukcesu. Zgodnie z konwencjonalną mądrością, żeby zdobyć miejsce na szczycie, trzeba być egoistycznym brutalem. Powtarzamy sobie, że takie jest prawo natury. W rzeczywistości zarówno systematyczne badania etologiczne, jak i dowody anegdotyczne wskazują, że w świecie zwierząt alfy czasami przewodzą, ponie- waż są szczodre i wielkoduszne w stosunku do osobników podporządkowanych.

„Kilka lat temu, gdy razem z mężem odwiedziłam przyjaciół w Indiach, zobaczyłam na balkonie jadalni rezusa — pisze Shelley E. Taylor z UCLA. – Samce rezusów bywają dość agresywne, dlatego obserwowaliśmy go, siedząc bezpiecznie w kuchni. Wszedł do jadalni i zaczął szukać jedzenia. Po chwili dostrzegł dużą paczkę pokrojonego chleba: porwał ją i uciekł. Wdrapał się na drzewo, gdzie czekały na niego inne małpy. Dobrze widzieliśmy, jak wszystkie usiadły, a złodziej powoli rozpakował chleb i rozdawał pajdy, jedna po drugiej. Skoro był samcem alfa, to niewątpliwie do niego należało podejmowanie ryzykownych akcji. Tym razem umocnił swoją pozycję przywódcy, demonstrując szczodrość.”

Frans de Waal opisuje podobne zachowania szympansów: „Osobniki dominujące wyróżniają się nie tym, co zabierają, lecz tym, co rozdają innym”. Jest to oczywiście całkowite przeciwieństwo zachowania rzekomo cywilizowanych szych z zarządów, wypompowujących gotówkę z firmowej kasy do własnych kieszeni.

Ufaj, lecz sprawdzaj. Z natury pragniemy zaprzyjaźniać się z innymi ludźmi i mieć na nich wpływ. Bezpośrednie kontakty rodzą zaufanie, bez którego nie można prowadzić interesów. Nawet firmy prowadzące interesy przez bezosobowe medium, jakim jest Internet, starają się wzbudzić w klientach poczucie lojalności.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>